[Schacht IV] [Altlasten]
[Alpen] [Homberg] [Sonsbeck] |

Moers unter der Trikolore
Am 18.12. 1792 erreichte eine Abteilung französischer Soldaten die Stadt Moers. Unter Entbietung brüderlicher Grüße und mit Ausdrücken des Bedauerns wurde der Stadt eine Kontribution von 100.000 Gulden in Silber und 2.000 Gulden in Gold sowie 4.000 Paar Schuhen und andere Naturalien gefordert, die von den dem König von Preußen zu zahlenden Steuern abzuziehen seien.
Zwar mussten sich die französischen Truppen schon im Frühjahr wieder zurückziehen, aber nach weiteren Siegen konnten sie 1794 das gesamte linksrheinische Gebiet erobern. Mit dem Frieden zu Basel wurde der Status quo vom preußischen König anerkannt und das linke Rheinufer abgetreten, das in der Folgezeit französisches Mutterland war. Am 23.09.1802 trat die französische Verfassung in den neuen Departements in Kraft und die Bewohner wurden zu französischen Staatsbürgern erklärt.
Während der Besatzungszeit mussten die Grafschafter hohe Kontributionen zahlen. So wurden z. B. am 25.10.1794 gefordert:
3000 Malter froment (Weizen)
6000 Malter seigle (Roggen)
6000 Malter avoine (Hafer)
5000 bottes de foin (Heubündel)
5000 bottes paille (Strohbündel).
Dennoch wurde versucht, Propaganda für die französische Sache zu machen:

Nachdem die Grafschafter französische Bürger waren, hatten die Kontributionen zwar ein Ende, dennoch waren wegen des praktisch unaufhörlichen Kriegszustandes andauernde Truppenbewegungen zu verzeichnen. Den Bürgern wurde auferlegt, den durchziehenden Truppen Kost und Logis zu bieten.
Im November 1811 z. B. sind folgende Einquartierungen belegt 1:
Détachement Dragons et Lanciers hollondais par une nuit 2. November 1811
L'état major du 1er Rmt des Carabiniers 11 bis 21. November 1811
13. November Détachement des Chasseurs
Im Moerser Stadtarchiv sind Einquartierungslisten erhalten geblieben, die neben der Bedrückung der Stadtbewohner auch wertvolle Hinweise auf die damalige städtische Bevölkerung bieten. Als Beispiel sei an dieser Stelle eine Einquartierungsliste zitiert, die unter anderem die Einquartierung dreier Kompanien Füsiliere und Jäger vom 12. August 1808 bis zum 1. September 1808 nennt 2. Die römische Zahl hinter der Hausnummer stellt eine Größen- und Qualitätsangabe des Hauses aus einer Akte des Jahres 1812 wieder (MI = Maison illogable) 3.
|
Haus Nr. |
Name (in Klammern Einquartierte) |
Haus Nr. |
Name (in Klammern Einquartierte) |
|
1 (II) |
Rating (3) |
2 (III) |
Altenschmidt (malade) |
|
3 (II) |
Schulze (2) |
4 (II) |
Klinker (3) |
|
5 (II) |
Westermann (3) |
6 (III) |
Bosch (1) |
|
7 (II) |
Vom Bruch (3) |
8 (III) |
Tauber modo Schiesen |
|
9 (I) |
Von Essen |
10 (II) |
Römer (2) |
|
11 (III) |
G. Daecke (1) |
12 (III) |
H. Bongard (2) |
|
13 (III) |
Hansel la femme est en couche |
14 (III) |
Fondation modo Peter Janssen modo Knapperz (1) |
|
15 (III) |
P. Daecke modo Hofken (1) |
16 (III) |
Fondation modo A. Knappers modo Huckel (1) |
|
17 (III) |
R. Bongardt (2) |
18 (II) |
J. Bastian (2) |
|
19 (III) |
Ter Bruggen (1) |
20 (II) |
Alefs (2) |
|
21 (II) |
Fundrich (2) |
22 (I) |
Diergardt (4) |
|
23 (MI) |
Cruisberg |
24 (III) |
Marcus (2) |
|
25 (III) |
Schroodt (2) |
26 (III) |
V. Broers |
|
27 (III) |
Wolf (2) |
28 (I) |
Juchen Teck (5) |
|
29 (III) |
L. Funderich modo Schutz (2) |
30 (III) |
Ve. Steinmuller (2) |
|
31 (III) |
Hamrath modo Borgardt (2) |
32 (III) |
Beckers (2) |
|
33 (I) |
Martini (4) |
34 (II) |
Achterrath (3) |
|
37 (III) |
Bringsken (2) |
38 (III) |
L'Ecole |
|
39 (III) |
Ve. Bongardt modo Meenhorst (1) |
40 (III) |
Welfonder modo Evert Schrours (1) |
|
41 (III) |
Fondation et Isaac David (1) |
43 (II) |
Herz Nathan (3) |
|
44 (III) |
M. Davids |
45 (III) |
Leyser Coppel modo Veuwe opden Hoff |
|
46 (-) |
H. Bringsken |
47 1/2 (I) |
Opdenhoff modo Ingsberg |
|
47 1/2 (I) |
Rosshaek (3) |
48 (MI) |
Ve. Bielen |
|
49 (MI) |
Ch. Gravers (1) |
50 (MI) |
Arn. Rosier |
|
51 (III) |
Ve. Schutz modo Schroers (1) |
52 (III) |
Pollmann (1) |
|
53 (III) |
Conr. Daecke modo Lieder (1) |
54 (III) |
H. Hensing (1) |
|
57 (III) |
Vinnschen (1) |
58 (III) |
Arn. Wolters (1) |
|
59 (III) |
D. Schallenberg (1) |
60 (III) |
Porten (1) |
|
61 (MI) |
Chris. Loberg |
62 (III) |
Baum (1) |
|
63 (III) |
H. Wittfeld (1) |
64 (MI) |
Bucken |
|
65 (III) |
Schilling modo Maas |
66 (III) |
Pristeradt (1) |
|
67 (III) |
Ve. Ramacker Magmann (1) |
68 (III) |
Ev. Brassen (1) |
|
69 (MI) |
And. Rosier |
70 (MI) |
Ve. Mombour |
|
71 (III) |
Jelissen modo Salomon David |
72 (MI) |
Coeberg |
|
74 (II) |
Heretiers von der Piepen modo Schutz |
75 (III) |
C. Müller (2) |
|
76 (-) |
Hospital |
77 (III) |
Ve. Beckmann (1) |
|
78 (III) |
H. Saerberg (1) |
79 (MI) |
Loosemann (1) |
|
80 (III) |
Joh. op den hoof modo M. Jellissen (1) |
81 (MI) |
J. Rosier |
|
82 (II) |
Simon Coppel (5) |
83 (MI) |
Bowenschen (1) |
|
85 (III) |
Jochum (2) |
87 (III) |
Kamann (2) |
|
88 (III) |
Leyendecker (3) |
89 (-) |
Leyendecker |
|
90 (-) |
Leyendecker |
91 (III) |
Climetz modo Bongardt (1) |
|
92 (III) |
H. Simon modo H. Berns (2) |
93 (III) |
H. Berns modo Weiss (1) |
|
94 (III) |
Althoff (2) |
95 (III) |
Schilling (2) |
|
96 (MI) |
Scheidt modo Simon Jacques |
97 (II) |
Ve. Vinmanns (2) |
|
99 1/2 (III) |
Roose (1) |
99 1/2 (MI) |
Zimmer |
|
100 (MI) |
vonder Piepen Noll |
101 (II) |
Scholl (3) |
|
102 (II) |
Jung (2) |
104 (II) |
Peschmann (3) |
|
105 (II) |
L. Hoesch (6) |
106 (I) |
Rosshack (4) |
|
107 (II) |
Ve. Bock |
108 (II) |
G. Schulze modo Bruckschen |
|
109 (II) |
Jacob Capel (3) |
110 (II) |
Ve. Keusenhoff (2) |
|
111 (III) |
Knuselmann (2) |
112 (MI) |
Sprengers (1) |
|
113 (II) |
Wittfeld modo Brix (2) |
114 (I) |
J. v. Hoesch (1 Officier) |
|
115 (III) |
Kiesendahl Simon Marcks |
116 (MI) |
Scholten (1 Capitain) |
|
117 (I) |
Wever (1 Serg-Major) |
118 (III) |
van Spanken modo Gerkens |
|
119 (III) |
Urbach Geerkens modo Haentjes (1) |
120 (II) |
Huber Vieten (3) |
|
121 (II) |
G. Seelis modo Haentjes (1) |
122 (II) |
Haentjes (2) |
|
123 (II) |
van Spankern (3) |
124 (I) |
Me. Mosel (6) |
|
125 (II) |
H. Schultz modo Vallender (2) |
125 1/2 (-) |
Ropertz (1) |
|
126 (II) |
Masch (3) |
127 (II) |
Perro Olyschleger (1) |
|
128 (II) |
van der Piepen modo Zapp |
130 (-) |
la maison de balance ou stadtswage |
|
131 (II) |
Heretiers Maul modo Schultz (2) |
132 (II) |
Schock (1) |
|
133 (II) |
Crappen (3) |
134 (I) |
Juchen modo Dietzrath (1 Capitain) |
|
135 (-) |
Ve. Roermond (2) |
136 (II) |
Ve. Roermond |
|
137 (III) |
Ve. Funderich (2) |
138 (II) |
von der Horst (3) |
|
139 (II) |
Leefken (3) |
140 (II) |
Ve. Nournay (1) |
|
141 (III) |
Ve. Müller Leuchten (1) |
142 (III) |
Ve. Funderich modod Müller (2) |
|
143 (III) |
Pfeffenhaus modo Borchardt |
144 (MI) |
Wasserholt (1) |
|
145 (III) |
Fusmann modo Bottig |
146 (II) |
Tempel modo Dumesnil controlleur des douanes (2) |
|
147 (III) |
Mensing (1) |
148 (III) |
Peters (1) |
|
149 (II) |
Heretiers Pfaffenberg modo Weinhagen (3) |
150 (III) |
Ad. Schroodt (2) |
|
151 (III) |
Kiesendahl (2) |
152 (II) |
Schmidt modo Monier (3) |
|
153 (III) |
Scheidmann modo Pasch |
154 (II) |
Limburg (2) |
|
155 (I) |
Scheidmann (6) |
156 (III) |
Seiltgen ou Kerckhoff (1) |
|
157 (III) |
Ve. Schmitz (1) |
158 (III) |
M. Seel (1) |
|
159 (III) |
W. Adams modo Ercken (1) |
160 (III) |
Iserdraht (1) |
|
161 (I) |
Ve. Cloudt (3) |
162 (II) |
von Huls (2) |
|
163 (III) |
Hatter (2) |
164 (III) |
Wilh. Schroers modo Jochum (1) |
|
165 (I) |
von Beauforth (1 Officier) |
167 (III) |
P. Pingsten (1) |
|
168 (III) |
Ve. Westermann modo Simons (2) |
169 (III) |
Schuhmacher (2) |
|
170 (III) |
Voss (1) |
171 (III) |
Küppers (2) |
|
172 (MI) |
Rösken |
173 (MI) |
Kiesendahl |
|
175 (III) |
Baaten modo Biester (2) |
176 (II) |
Ve. von Huls (3) |
|
177 (II) |
M. Jelissen modo Crips |
178 (III) |
Megmann (1) |
|
179 (III) |
Friederichs modo Leuchten modo Döppers (1) |
180 (III) |
Ve. Schulze (1) |
|
181 (II) |
Rectorath Haus (3) |
182 (III) |
Stein (1) |
|
(-) |
Accise Comptoir (1) |
183 (I) |
Dem. Juchen ( 1 Serg-Major) |
|
184 (II) |
B. Schellenberg (3) |
185 (II) |
Borchardt modo Schloer (2) |
|
186 (II) |
Schalenkamp Ve. Wevers (1 Serg-Major) |
187 (III) |
W. Klingen modo Lambrecht (2) |
|
188 (II) |
Lambrecht modo Ve. Schallenberg modo (3) |
189 (III) |
Philips (1) |
|
190 (II) |
Susmann (3) |
191 (II) |
Waertjes (1 Officier) |
|
192 (II) |
Schloer (1) |
193 (III) |
Hochforster modo Fieten |
|
194 (II) |
Heinr. Philip (13) |
196 (III) |
Haemann (2) |
|
197 (II) |
Landwehr modo Holdinghaus (3) |
198 (III) |
Schuren (1) |
|
199 (II) |
Crappen (2) |
201 (III) |
von Alpen modo Kempkens (2) |
|
202 (I) |
von Elmpt (3) |
203 (II) |
Neumann (2) |
|
204 (MI) |
Werning |
205 (II) |
Jansen |
|
206 (-) |
Seher (1) |
207 (III) |
Nau (1) |
|
208 (II) |
Krombach (3) |
209 (I) |
H. Simon Rosshaek |
|
210 (III) |
Bosch |
211 (II) |
von der Piepen (3) |
|
212 (II) |
Rosshaek (3) |
213 (-) |
H. Schallenberg |
|
214 (III) |
Ve. Hagenberg (2) modo Bongardt |
215 (I) |
Willemsen |
|
216 (III) |
Gruter (2) van Alpen (3) |
217 (MI) |
Ellrich (1) |
|
218 (III) |
M. Bongard (1) |
219 (MI) |
Gailing |
|
220 (MI) |
M. Bongard (1) |
221 (MI) |
Ve. Hansel |
|
222 (III) |
Jelis Weyers (1) |
223 (MI) |
Cremers (1) |
|
224 (MI) |
Heinle |
225 (III) |
Lavené |
|
226 (MI) |
Gronwald |
227 (III) |
Bister (1) |
|
228 (III) |
Froland (1) |
232 (II) |
Weinhagen (3) modo Luy |
|
233 (III) |
Hofer modo Reckmann (1) |
234 (III) |
Ve. Saerberg |
|
235 (III) |
Ve. Saerberg (2) |
236 (III) |
W. Boscher (1) |
|
237 (III) |
H. Wolters (1) |
238 (MI) |
Ve. Jansen (1) ou Ch. Coeberg |
|
240 (MI) |
Keutmann (1) |
241 (MI) |
W. Neuhaus (1) |
|
242 (MI) |
Putz (1) |
243 (III) |
Wender (1) |
|
244 (MI) |
Wischerhoff (1) |
246 (III) |
Grill (1) modo Müller |
|
247 (MI) |
Reckmann |
248 (MI) |
Brabant (1) modo Gesmann |
|
249 (MI) |
Schenetel (1) modo Rass |
250 (MI) |
Raintgens (1) modo Thomas |
|
251 (MI) |
Klein (1) |
252 (MI) |
Ve. Beckes Lichtenberg |
|
254 (III) |
H. Simon (2) ou Sociétaet |
255 (MI) |
Lambrecht Verheyen (1) |
|
257 (MI) |
Coeberg (1) |
258 (-) |
Rutters cette maison n'existe plus |
|
259 (III) |
Ve. Wevers |
260 (I) |
Engels modo Engelbertz (3) |
|
261 (III) |
Ve. Wevers |
262 (III) |
Hoof (2) |
|
263 (-) |
Rosier |
264 (MI) |
Lehmann (1) |
|
265 (MI) |
Kichwehm |
266 (-) |
grange |
|
267 (III) |
P. Jordans (3) |
268 (III) |
Lohr modo Scheil (1) |
|
269 (III) |
Beyer (1) |
270 (III) |
A. Bosch (1) |
|
271 (III) |
Gailing (1) |
272 (MI) |
A. Bosch (1) |
|
273 (MI) |
M. Baum (1) |
274 (III) |
Rosell (1) |
|
275 (MI) |
Cr. Coeberg (1) |
276 (MI) |
Turpin Bodberg |
|
277 (III) |
Heidefeld (1) |
278 (III) |
Bringsken (1) |
|
279 (MI) |
Knufermann (1) |
280 (MI) |
Daeke |
|
281 (III) |
Schaefer (1) |
282 (MI) |
Heinen ou Kloot (1) |
|
283 (MI) |
Gunther (1) |
284 (III) |
P. Schmitz (1) |
|
285 (MI) |
J. Hansel |
286 (MI) |
G. Jansen (1) |
|
287 (MI) |
Pingsten |
288 (MI) |
H. Seelis |
|
289 (II) |
Hoof (3) |
290 (MI) |
Hansel |
|
291 (III) |
Kiel (2) |
292 (III) |
Lohberg modo Boscher (2) |
|
293 (MI) |
Ramacher (1) |
294 (MI) |
Henrichs (1) |
|
295 (MI) |
Ve. Pilgers |
296 (MI) |
Neumeyer (1) |
|
297 (-) |
Heretiers Willemsen |
298 (MI) |
Sieberg |
|
299 (MI) |
G. Hucks |
300 (MI) |
Dahmen (1) |
|
301 (MI) |
Ev. Daecke |
302 (MI) |
G. Lehmann |
|
303 (MI) |
C. Lehmann |
304 (MI) |
Heiter |
|
305 (MI) |
Hucks |
306 (MI) |
Ve. Krumbach modo Hendrix |
|
308 (MI) |
J. Böschken |
310 (MI) |
Wolters |
|
311 (-) |
grange |
313 (III) |
Wevers (1) |
|
314 (III) |
C. Schmitz (1) |
315 (II) |
Nabbers (3) |
|
316 (III) |
H. Kuppers (2) |
317 (I) |
Fabricius (1 Officier) |
|
319 (III) |
Lavitor |
319 1/2 (III) |
Bruntgens (1) |
|
320 (MI) |
Kerckhoff (1) |
321 (MI) |
Ve. Bosch |
|
322 (MI) |
G. Müller |
323 (MI) |
von der Borg |
|
324 (III) |
Benjamin (1) |
325 (III) |
Ve. Rosier (1) |
|
326/327 (II) |
T. Funderich (2) |
328 (III) |
B. Husken (1) |
|
329 (-) |
Crappen |
330 (III) |
Schmitz (2) |
|
331 (-) |
Korten (2) |
||
|
Casteel |
|||
|
1 (I) |
Empelberg modo Wintgens |
2 (-) |
Empelberg modo Wintgens |
|
3 (II) |
Oberhée (1 Sergeant) |
4 (-) |
Paul Edel (2) |
|
5 (II) |
Heinen ou Boscher (3) |
Einquartiert waren demnach 399 Männer niederen Dienstgrades, 3 Sergeant-Majors, 4 (nicht näher bezeichnete) Offiziere und 2 Capitains bei einer Einwohnerschaft von etwa 1.700 Personen.
Natürlich versuchte jeder, der glaubte, einen Grund vorzubringen zu haben, um die Einquartierung herumzukommen. Als Beispiel sei hier ein Schreiben aus dem Jahr 1796 zitiert:
Da unsere Stadt, wie verlautet, nächstens Durchmärsche zu erwarten hat, so nehmen Unterschreibende sich die Freiheit, gehorsamst anzufragen, ob die Lehrer des Gymnasiums sich Einquartierungs-Freiheit versprechen dürfen - oder nicht ?
Neumann / Krummacher / Liborg / Rinma 4.
Anmerkungen:
1 Stadtarchiv Moers, Akte 12.1
2 Ebenda
3 Stadtarchiv Moers, Akte 12.4
4 Stadtarchiv Moers, Akte 11.15
Nutzung, auch auszugsweise, nur unter Beachtung der gängigen Zitierweisen.
[Startseite] [Schacht IV] [Altlasten] [Alpen] [Homberg] [Sonsbeck] [nach oben]